Μάθημα : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Κείμενο 1

«Ζωή – πατίνι» με τη νέα μόδα στην Ευρώπη

Είναι βέβαιο ότι η είδηση που ακολουθεί θα λυπήσει τους λάτρεις των ηλεκτρικών

πατινιών, που έχουν πλέον καταλάβει τους δρόμους της Ευρώπης, και όχι μόνον. Οι

δημοτικές αρχές του Μιλάνου αποφάσισαν να βάλουν οριστικό τέλος σε αυτήν τη νέα

μάστιγα, δίνοντας στις εταιρείες που τα εκμεταλλεύονται προθεσμία τριών ημερών για να τα απομακρύνουν. Ειδικότερα, οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι για την ασφάλεια, εξέδωσαν διαταγή για να αποσυρθούν τα ηλεκτρικά πατίνια από τους δρόμους του Μιλάνου έως ότου ο δήμος καταρτίσει και δημοσιεύσει σχετικό διαγωνισμό για την ανάθεση της ενοικίασής τους, και τοποθετηθούν οι σχετικές σημάνσεις με τις οδηγίες χρήσης και τις απαγορεύσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία. Σήμερα στο Μιλάνο λειτουργούν επτά εταιρείες ενοικίασης ηλεκτρικών πατινιών, ενώ δεν είναι λίγοι οι ντόπιοι που, αποφασίζοντας να εξοικονομήσουν χρήματα μακροπρόθεσμα, αγόρασαν το δικό τους. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, η χρήση τους επιτρέπεται μόνο σε πεζοδρόμους και η μέγιστη ταχύτητά τους δεν πρέπει να υπερβαίνει τα έξι χιλιόμετρα την ώρα. Ωστόσο, οι αναβάτες τους δεν φαίνεται να το βάζουν κάτω και εφορμούν και στους δρόμους. Ήδη έχουν καταγραφεί πολλά μικροατυχήματα, αλλά και μία παράσυρση πεζού, ο οποίος κατέληξε στο νοσοκομείο με πολλαπλά κατάγματα.

Όμως, τα ηλεκτρικά πατίνια συνιστούν πανευρωπαϊκή μάστιγα, που έχει εξοργίσει

πολλούς κατοίκους, εποχούμενους και πεζούς των ευρωπαϊκών μητροπόλεων.

Οι λάτρεις του μέσου, βέβαια, θεωρούν ότι πρόκειται για ένα πραγματικό άλμα στο

μέλλον των μεταφορών κι έναν καταπληκτικό τρόπο για να μετακινηθείς με ταχύτητα, από το Λούβρο στον Πύργο του Άιφελ, χωρίς να παραγάγεις ατμοσφαιρική ρύπανση. Οι επικριτές του, ωστόσο, διαφωνούν, επισημαίνοντας τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό των

τραυματισμών αλλά και των θανάτων από συγκρούσεις με ηλεκτρικά πατίνια

καταγγέλλοντας ταυτόχρονα την τρομερή ενόχληση που προκαλούν σε πεζούς, ποδηλάτες

και αυτοκινητιστές, οι οποίοι διεκδικούν και αυτοί μία θέση σε δρόμους και πεζοδρόμια.

Κείμενο που δημοσιεύτηκε στην ηλεκτρονική έκδοση της εφ. Η Καθημερινή στις 17/08/2019

[διασκευή]

Κείμενο 2

Το κείμενο που ακολουθεί είναι συνέντευξη του Ρόμπερτ Πεν, φανατικού ποδηλάτη και

δημοσιογράφου, στη LifΟ (09/05/2012) για το βιβλίο του «Όλα για το ποδήλατο».

Τι σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο; Τι θέλατε να εκφράσετε μέσα από αυτό;

Η ιστορία του ποδηλάτου και ο ρόλος που έχει παίξει στον σύγχρονο κόσμο δεν έχει τύχει

ανάλογης συγγραφικής αποδοχής. Είναι περίεργο. Γρηγορότερα κι εντυπωσιακότερα μέσα

μεταφοράς, όπως τα αεροπλάνα, τα αυτοκίνητα και οι μηχανές, πήραν τη θέση που κατείχε

το ποδήλατο στην ανθρώπινη φαντασία, παρόλο που αυτό εφευρέθηκε πρώτο. Σήμερα είναι το πιο δημοφιλές μέσο μεταφοράς στον πλανήτη.

Αυτή η αίσθηση ελευθερίας που νιώθει κανείς όταν κατηφορίζει με το ποδήλατό του έναν

λόφο μπορεί να συγκριθεί με κάποιο άλλο συναίσθημα;

Νομίζω πως αποτελεί μια μοναδική ανθρώπινη εμπειρία. Εάν έχεις κάποια στιγμή βιώσει μια τέτοια εμπειρία δέους κι ελευθερίας πάνω σε ένα ποδήλατο, εάν έχεις ταξιδέψει ποτέ από τη θλίψη στον ρυθμό δύο κινούμενων τροχών ή έχεις νιώσει την αναζωπύρωση της ελπίδας, κάνοντας πετάλι προς την κορυφή ενός λόφου με τη δροσιά του ιδρώτα στο μέτωπό σου, τότε έχουμε μοιραστεί κάτι βασικό και θεμελιώδες. Ξέρουμε ότι «όλα είναι για το ποδήλατο».

1890: Το ποδήλατο έχει γίνει το πιο χρηστικό μέσο μεταφοράς στην πόλη. 2012: Το

ποδήλατο είναι το πιο χρηστικό μέσο μεταφοράς στην πόλη. Πώς το εξηγείτε αυτό;

Αυτήν τη στιγμή τα ποδήλατα είναι της μόδας, ενδεικτικό του πώς ζητήματα υγείας,

μετακίνησης, περιβάλλοντος και οι τιμές των καυσίμων θέτουν το ποδήλατο και πάλι στο

επίκεντρο της συνείδησης του κοινού. Το πρώτο ποδηλατικό περιοδικό, το «Velocipede

Illustre», έγραφε το 1869: «Το μεταλλικό άλογο συμπληρώνει ένα κενό της μοντέρνας ζωής,

είναι μία απάντηση όχι μόνο στις ανάγκες της αλλά και στις προσδοκίες της. Είναι σχεδόν

σίγουρο πως ήρθε για να μείνει». Το ίδιο πράγμα μπορεί να ειπωθεί και σήμερα. Ο Άγγλος

συγγραφέας της βικτωριανής εποχής Χ. Τζ. Γουέλς είπε κάποτε: «Όταν βλέπω έναν ενήλικο

πάνω σ’ ένα ποδήλατο, παύω ν’ απελπίζομαι για το μέλλον της ανθρώπινης φυλής». Σήμερα

θα ήταν γεμάτος ελπίδα.

[διασκευή]

Κείμενο 3

Το ποδήλατο

Το παιδικό ποδήλατό μου, ο άλλοτε απαστράπτων Πήγασος

που απογειωνόταν μόλις τον καβάλαγα, έχει για πάντα

τώρα υπογειωθεί. Κι ας λέω ψέματα, αδιάκοπα,

στον εαυτό μου και σ’ εκείνο, πως, κάποια μέρα

θα του αλλάξω λάστιχα, απ’ τη σκουριά του θα το γδύσω,

θα το λαδώσω και θα το γυαλίσω κι όλο τον κόσμο

μαζί του θα γυρίσω· το παιδικό ποδήλατό μου έχει για πάντα

υπογειωθεί· το ξέρω και το ξέρει.

Αργύρης Χιόνης, από τη συλλογή Στο υπόγειο, εκδ. Νεφέλη 2004

Μανώλης Κοττάκης Δεκ 31, 2020 (Εφημερίδα Καθημερινή)

(…) Σήμερα πού ὁλοκληρώνεται αὐτό τό ἔτος (2020) μέ τά πολλά μηδενικά διαπιστώνουμε ὅτι τελικῶς ζήσαμε ἕνα μέλλον τό ὁποῖο δέν μπορέσαμε νά προβλέψουμε οὔτε στό ἐλάχιστο ποσοστό. Καί τό ἀκόμη χειρότερο εἶναι ὅτι αὐτή ἡ χρονιά στό μέλλον θά καταγράφεται ὡς χρονιά ὁρόσημο γιατί κατά τήν διάρκειά της ἄλλαξε ἐπί τό μονιμότερο –ἴσως ὄχι ὅμως καί πρός τό καλύτερο– ὁ τρόπος ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. (…)

Ἄν ἡ παγκοσμοποίηση κατήργησε σύνορα καί ἀποστάσεις, ἔκανε τόν πλανήτη ἕνα μικρό χωριό καί ἔφερε τούς ἀνθρώπους πολύ κοντά, ἡ πανδημία τοῦ 2020 ἀραίωσε τόν πλανήτη. Ἔκλεισε τούς ἀνθρώπους στά σπίτια τους. Τούς ἀφαίρεσε θεμελιώδη καθημερινά δικαιώματα ὅπως ἡ συναναστροφή, ἡ ἐπικοινωνία, τό ἄγγιγμα, ὁ ἐλεύθερος χρόνος, ἡ ἐργασία. Στήν αὐγή τοῦ νέου χρόνου, τοῦ 2021, κυριαρχεῖ ἡ ἀνασφάλεια καί ὄχι τά περυσινά χαμόγελα τῆς ἀνεμελιᾶς. Στό ἐρώτημα «ποιός μπορεῖ νά προβλέψει τό μέλλον;» στοιχειωδῶς, ἀπάντηση δέν ὑπάρχει! Οἱ προβλέψεις στόν παλαιό κόσμο εἶχαν κάποια εὐστοχία διότι ὁ παλαιός κόσμος εἶχε τάξη καί σταθερές. Ἡγεσίες μέ κῦρος, συλλογικούς διεθνεῖς θεσμούς μέ ἀκτινοβολία, κοινωνίες μέ συναισθήματα ἀλληλεγγύης, ὑπερεθνικούς θεσμούς μέ ἰσχύ. Ἡ δημοκρατία καί τό διεθνές σύστημα ἐπιρροῆς πού μᾶς κληροδότησε ἡ Γιάλτα μᾶς ἔδωσαν ἕναν εἰρηνικό καί ἀσφαλῆ κόσμο γιά περισσότερα ἀπό ἑβδομήντα πέντε χρόνια. Οἱ ἡγεσίες στούς καιρούς μας ὅμως ἀντικαταστάθηκαν ἐν πολλοῖς ἀπό μαριονέτες. Ποιός Ροῦσβελτ, ποιός Στάλιν, ποιός Τσῶρτσιλ. Τά κράτη ἀντικαταστάθηκαν ἀπό ἰδιῶτες (…). Τά ἔθνη ἀντικαταστάθηκαν ἀπό ὑπερτοπικές κοινότητες: facebook, istangram, twitter. Τά φυσικά σύνορα ἔχασαν τήν σημασία τους, τά γκρεμίζει κάθε μέρα ὁ ἱστός μέ ἕνα κλίκ. Ἐν ὀλίγοις, χάθηκε ἡ τάξη. Καί τήν θέση της δέν ἔλαβε μία νέα τάξη ἀλλά μία συγκλονιστική ἀταξία ἑνός κόσμου στόν ὁποῖο ὁ καθείς κάνει ὅ,τι θέλει (…).

Οἱ συλλογικοί θεσμοί ἀσφαλείας ὅπως τό ΝΑΤΟ ἔχουν ντέ φάκτο διασπαστεῖ (Ρωσία-Τουρκία κ.λπ.) ἐνῶ ἡγέτες ἐμβληματικῶν χωρῶν (Μακρόν) τούς θεωροῦν «ἐγκεφαλικά νεκρούς». Οἱ ὑπερεθνικοί οἰκονομικοί θεσμοί ὅπως ἡ ΕΕ ἔχουν ἐπίσης ντέ φάκτο διασπαστεῖ, τό πουλόβερ ἄρχισε ἤδη νά ξηλώνεται μέ τήν ἀποχώρηση τῆς Βρεταννίας. Ὁ ΟΗΕ, τό ὄνειρο τοῦ Ροῦσβελτ, περνᾶ κρίση ἀνάλογη μέ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν λίγο πρίν ἀπό τήν κατάρρευσή της. Καί ἄν φύγουμε ἀπό τούς διεθνεῖς δικαιοδοτικούς θεσμούς καί ἀποπειραθοῦμε νά μελετήσουμε τήν κοινωνία τῶν πολιτῶν, ἐκεῖ καί ἄν θά συναντήσουμε τήν μεγίστη ἀποτυχία. Προεβλήθη ὁ πολυπολιτισμός καί ὁ διεθνισμός τῶν γνωστῶν κινημάτων ὡς ἡ νέα τάξη πραγμάτων καί ὡς ὁ νέος κόσμος. Ὡς ἡ νέα κοινότης ἀξιῶν. Πού ὁδήγησε ὅμως ἐν τέλει; Στόν διχασμό τῶν κοινωνιῶν ἐντός τῶν κρατῶν μέ πρῶτες τίς ΗΠΑ καί σέ ἕναν κόσμο πού ἀπό τό «ὅλοι μαζί» ὁδηγεῖται στό «ὁ καθένας μόνος του».(…)

Ἰδιῶτες καί πολυεθνικές οἱ ὁποῖες δέν λογοδοτοῦν πουθενά πέραν τῆς κοινότητας τῶν social media (ἐνῶ ἡ δημοκρατία ἔχει τό …ἐλάττωμα τῆς λογοδοσίας μέ ἐκλογές) σχεδιάζουν τόν κόσμο ἐρήμην τοῦ κόσμου. Οἱ δέ λαοί, ἄχ αὐτοί οἱ λαοί, ἀβοήθητοι, αἰσθάνονται τήν μεταβολή καί ἀντιδροῦν. Ὄχι ἀπαραιτήτως μέ τόν ἐνδεικνυόμενο τρόπο, ὄχι πάντοτε μέ τόν σωστό τρόπο ἀλλά κατά βάση ὀρθῶς. Ἡ ρίζα τῆς ἀντίδρασής τους εἶναι ὑγιής.(…)

Ἀντιδροῦν οἱ λαοί γιατί ὁ κόσμος ἔχασε τήν τάξη του, τήν σειρά του. Γιατί διαισθάνονται ὅτι αὐτό δέν εἶναι κάτι προσωρινό ἀλλά μόνιμο (…) .

Στήν αὐγή τῆς νέας χρονιᾶς λοιπόν μόνο διαπιστώσεις μποροῦμε νά κάνουμε. Διαπιστώσεις γιά τά συναισθήματα τῶν ἀνθρώπων. Ὄχι προβλέψεις γιά τό μέλλον. Ὁ νέος (…) κόσμος δέν σχεδιάζεται μέ τόν ἄνθρωπο στό ἐπίκεντρο, ἀλλά μέ τήν μηχανή. Δέν σχεδιάζεται μέ βάση τά συναισθήματά του ἀλλά μέ τά μοτίβα τῶν ἀλγορίθμων πού θά καθοδηγοῦν τήν συμπεριφορά καί θά ἐπεμβαίνουν στά συναισθήματά του. Δέν σχεδιάζεται μέ βάση τήν ἐλευθερία ἀλλά τίς ἀπογευματινές «Πράβδα» τοῦ συστήματος πού μπαίνουν στά σπίτια μας μέ τόν μανδύα τοῦ «εἰδικοῦ» μέ στόχο νά μᾶς ὁδηγήσουν στήν τυραννία τῆς ὁμοιομορφίας. Στήν κατάργηση τῆς ἰδιοπροσωπίας. Στόν περιορισμό τῆς ἐλεύθερης ἀνάπτυξης τῆς προσωπικότητας. (…) .

Από το βιβλίο: "ΕΚΦΡΑΣΗ – ΕΚΘΕΣΗ " (ΤΕΥΧΟΣ Γ) : «Παιδεία Δύναμις Θεραπευτική Ψυχής» σελ. 248-249, διαβάστε τα παρακάτω αποσπάσματα και απαντήστε στις  παρακάτω ερωτήσεις (έως 200 λέξεις):

«Ο πρώτος δίνει γνώσεις και ο δεύτερος δέχεται γνώσεις. Και όμως το πράγμα δε σταματάει εδώ. Το κάτω κάτω, αν ήταν μόνο γνώσεις να μεταδίδουμε, ο καθηγητής θα μπορούσε πολύ ωραία ν’ αντικατασταθεί από τα βιβλία, που τα διαβάζει κανείς με πιο άνεση στο σπίτι του. Εκείνο που περιμένει ο μαθητής –ας είναι και ανεπίγνωστα– είναι κάτι πολύ πιο πλατύ και πολύ πιο βαθύ από το να πλουτίσει το μυαλό του με ορισμένα γνωστικά στοιχεία. Αν είναι ο δάσκαλος να επιδράσει σωστά πάνω του, θα επιδράσει πολύ καθολικότερα. Γι’ αυτό παίρνει τόση σημασία η προφορική διδασκαλία, γι’ αυτό πρέπει ο δάσκαλος να είναι αληθινά μια προσωπικότητα.»

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

«Ο νέος γυρεύει να βρει στο δάσκαλό του τον οδηγό της ζωής, κι’ έτσι που είναι ακόμα γεμάτος φλόγα και όνειρο και δίχως πείρα μεγάλη, έτσι που δεν ξέρει την πραγματικότητα και γι’ αυτό θαρρεί πως μπορεί εύκολα να την αλλάξει και να τη διορθώσει, να τη δαμάσει και να την κατευθύνει αυτός, έτσι που πιστεύει απόλυτα στην ηθική και στην πνευματική δύναμη του ανθρώπου, είναι το μόνο φυσικό να δοθεί με όλη του την ψυχή στο δάσκαλό του, που τον περιμένει άξιο να του δείξει το δρόμο για την κατάχτηση της ζωής.»

Από το βιβλίο: "ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ" (ΔΙΚΤΥΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ) : "Το Δικαίωμα του παιδιού στον Σεβασμό"   σελ. 57 να απαντήσετε στην παρακάτω ερώτηση (έως 200 λέξεις):

Επικεντρωθείτε στηην άποψη του συγγραφέα περί του Homo Rapax σχετικά με τις ιδιότητές του και την επίδρασή τους στις νεότερες γεννιές και καταγράψτε τις δικές σας σκέψεις απόψεις. 

"Προσοχή! Η σύγχρονη ζωή διαπλάθεται από ένα ισχυρό κτήνος, τον homo rapax¹². Αυτός υπαγορεύει τους τρόπους ζωής. Οι παραχωρήσεις του για τους αδύναμους είναι ψεύτικες. Πλα-στός είναι ο σεβασμός του για τον γέρο, το ίδιο και η ισότητα των γυναικών και η ευμένεια για το παιδί. Περιπλανιέται άστεγο το συναίσθημα –σαν τη Σταχτοπούτα. Ενώ ακριβώς τα παιδιά είναι οι πρίγκιπες των αισθήσεων, ποιητές και στοχαστές. Σεβασμός, αν όχι ταπεινότητα, μπροστά στη λευκή, φωτεινή, άσπιλη, αγία παιδικότητα!"