Μάθημα : Ιστορία Τέχνης - Α' Γυμνασίου Μουσικό Σχολείο Λευκάδας

ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Η Προϊστορία ορίζεται ως την εποχή που δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες και το μόνο που μας βοηθά να κατανοήσουμε αυτόν τον πολιτισμό  είναι τα έργα τέχνης και τα αρχαιολογικά ευρήματα. Οι πρώτοι άνθρωποι (homo sapiens = σοφός άνθρωπος) ήταν νομάδες κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Χρησιμοποιούσαν τις σπηλιές για ζεστασιά και καταφύγιο και δεν είχαν ακόμη γραπτή γλώσσα. Αντί για αυτό, χρησιμοποιούσαν εικόνες σα σύμβολα επικοινωνίας. Οι εικόνες ήταν δηλαδή η πρώτη μορφή γραφής.

Μεταξύ του 20.000 π.Χ και 15.000 π.Χ. δημιούργησαν σπουδαίες σπηλαιογραφίες όπως στην Altamira της Ισπανίας και στο Lascaux της Γαλλίας. Η Προϊστορικές σπηλαιογραφίες απεικονίζουν κυρίως ζώα με αξιοσημείωτο ρεαλισμό. Η ανθρώπινη μορφή αντιθέτως φαίνεται  μακρόστενη και λεπτή, σα φιγούρα “stickman”.

Oι σπηλαιογραφίες έπαιζαν σημαντικό ρόλο στις μαγικές τελετουργίες που γίνονταν πριν από το κυνήγι. Οι κυνηγοί έλπιζαν πως έτσι θα «μαγέψουν» το θήραμά τους. Μπορεί επίσης να πίστευαν πως ζωγραφίζοντας το ζώο θα κατάφερναν να αιχμαλωτίσουν τη δύναμη και το πνεύμα του. Ο βασικός ρόλος της Τέχνης επομένως δεν ήταν η ομορφιά ή η διακόσμηση, αλλά η μαγική της ικανότητα, ένας τρόπος να υπερβεί ο φοβισμένος άνθρωπος των σπηλαίων την αδυναμία του απέναντι στην τρομακτική και ακατανόητη δύναμη της φύσης (καταιγίδες, άγρια-πελώρια ζώα, φωτιά, σεισμοί κ.τ.λ.) και να ανταπεξέρθει στη δυσκολία του κυνηγιού (γιατί από αυτό εξαρτιόταν η επιβίωση του).

Τα χρώματα που χρησιμοποιούνταν ήταν καμένο κάρβουνο και διάφορα γαιώδη χώματα που αφού γίνονταν σκόνη ανακατεύονταν με λίπος ζώων, αίμα, έλαια, μυελό των οστών ή σάλιο. Τα φύσαγαν, ή ζωγράφιζαν με κλαδιά, δάχτυλα ή πινέλα από τρίχωμα ζώων.

Eμφανίζονται επίσης μικρά γλυπτά από χαυλιόδοντες ή ασβεστόλιθο: οι Αφροδίτες, με υπερβολικά μεγάλα στήθη, κοιλιές και γλουτούς ως σύμβολα της γυναικείας γονιμότητας. Είναι βέβαιο πως το γεγονός του τοκετού και της γέννησης προκαλούσε τεράστιο δέος στον προϊστορικό άνθρωπο καθώς δεν μπορούσε να καταλάβει πως συμβαίνει. Απέδιδε στη γέννηση και τη γυναίκα που κυοφορούσε, μαγικές δυνάμεις. Με αυτά τα γλυπτά εξέφραζε τον θαυμασμό του στο ίδιο το μυστήριο της ζωής (γέννηση, θάνατος).