Μάθημα : Β’ Λυκείου ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (Γλώσσα, Λογοτεχνία)

Ειδησεογραφία - Πληροφόρηση

Σήμερα ζούμε στην κοινωνία της πληροφορίας, καθώς με την ανάπτυξη της τεχνολογίας έχουμε τη δυνατότητα να πληροφορούμαστε για πλήθος γεγονότων που διαδραματίζονται σε όλα τα μέρη του κόσμου. Την εξέλιξη αυτή πιστοποιούν τόσο η τελειοποίηση των τεχνικών μετάδοσης εικόνας και ήχου όσο και η θεαματική πρόοδος της πληροφορικής, η οποία μαζί με τη Βιολογία, ειδικότερα τη Γενετική, είναι οι κλάδοι της επιστήμης που προχώρησαν με μεγάλα άλματα μεταπολεμικά.

Η νέα αυτή κατάσταση έχει ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα, καθώς με την πληροφορία διανοίγονται θετικές προοπτικές για τη ζωή του ανθρώπου σε όλους τους τομείς της δραστηριότητάς του. Ωστόσο, δεν απουσιάζουν και τα προβλήματα, καθώς πολύ συχνά ελέγχεται η ποιότητα των πληροφοριών που δέχεται το άτομο. Επίσης, ένα ακόμη πρόβλημα είναι η ποσότητα των πληροφοριών που δέχεται και ο τρόπος που τη διαχειρίζεται. Τέλος, ένα πρόβλημα είναι ο βαθμός πρόσβασης στις πληροφορίες, αφού δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες δυνατότητες, ειδικά όσοι δεν έχουν πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες πληροφορικής και στο διαδίκτυο.

Θετικές επιδράσεις:

• Η ανάπτυξη της ειδησεογραφίας προσφέρει ενημέρωση για επιτεύγματα, θεσμούς, δραστηριότητες ανθρώπων, θέματα υγείας, για χώρες στις οποίες δε θα ταξιδέψουμε ποτέ. Η Γη μετατρέπεται σε ένα πλανητικό χωριό, καθώς οι αποστάσεις εκμηδενίζονται.
• Διευρύνεται το πνεύμα, η κρίση και η φαντασία μας, με τη γνώση απαλλασσόμαστε από προκαταλήψεις και στερεότυπες αντιλήψεις που περιορίζουν την οπτική για τον κόσμο γύρω μας
• Το άτομο εγκλιματίζεται πιο εύκολα στην κοινωνία, όπου ζει. Ευαισθητοποιείται σε κοινωνικά θέματα, γνωρίζει τους κινδύνους που τον απειλούν, τα προβλήματα και διαμορφώνει κοινωνική συνείδηση.
• Ενημερώνεται για τις πολιτικές εξελίξεις σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο και διαμορφώνει πολιτική συνείδηση και πολιτικό ήθος. Συγκρίνει θεσμούς, πολιτικές και ποιότητα λόγου στη χώρα του και σε άλλες και μπορεί να ασκήσει κριτική στην εξουσία και στις αποφάσεις της.
• Το άτομο έρχεται σε επαφή με άλλους λαούς, ενημερώνεται και ευαισθητοποιείται για τα προβλήματα των συνανθρώπων του σε άλλα μέρη του κόσμου, αποκτά οικουμενική συνείδηση, καθώς κατανοεί ότι όλοι, ανεξάρτητα από καταγωγή, φύλο, φυλή, θρησκεία και άλλες διαφορές, έχουν κοινή μοίρα, προβληματισμούς, αγωνίες, φιλοδοξίες και ιδέες.

Αρνητικές επιδράσεις:

• Το άτομο βρίσκεται σε σύγχυση εξαιτίας της ποσότητας των πληροφοριών που δέχεται σήμερα και αδυνατεί να κρίνει ορθά τις εξελίξεις γύρω του. Γίνεται θύμα της ημιμάθειας.
• Η πληροφορία χρησιμοποιείται ως εργαλείο χειραγώγησης του ανθρώπου και τα μέσα που τη μεταδίδουν μετατρέπονται σε μέσα προπαγάνδας με τίμημα την υπονόμευση της Δημοκρατίας, καθώς υπηρετούν οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.
• Η στροφή του ανθρώπου σε πιο διαδραστικά μέσα πληροφόρησης, όπως το Διαδίκτυο, από το οποίο αντλεί κατά κύριο λόγο σήμερα πληροφορίες και στο οποίο μπορεί να συμμετέχει εκφράζοντας τη γνώμη του σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθιστά τη ζωή του πιο απρόσωπη και μοναχική
• Η πληροφορία χρησιμοποιείται συχνά από την εξουσία ως μέσο αποπροσανατολισμού του λαού από σημαντικά κοινωνικο-πολιτικά προβλήματα, ως εργαλείο για τη δημιουργία τεχνητής έντασης που δημιουργεί στις μάζες ασυνείδητη ψυχολογική βία, φόβο και ανασφάλεια.
• Η ταχύτητα με την οποία μεταδίδεται η πληροφορία και η διαρκή εναλλαγή της μετατρέπουν το άτομο σε παθητικό δέκτη μηνυμάτων που δεν προλαβαίνει να τα επεξεργασθεί, με αποτέλεσμα να πλήττεται η κριτική του σκέψη.
• Όταν η πληροφορία εστιάζει σε ανούσια θέματα ή στην ιδιωτική ζωή (εμπορευματοποίηση των ειδήσεων και προβολή του ανθρώπινου πόνου), επιφέρει την ηθική άμβλυνση του ανθρώπου, τον καθιστά πιο ανάλγητο και απαθή στον ανθρώπινο πόνο, καλλιεργεί την κοινωνική αδιακρισία.
• Δημιουργείται προκατάληψη εναντίον ατόμων, λαών και ιδεολογιών, με αποτέλεσμα να συντηρούνται στερεότυπες ιδέες και να παράγονται νέες μορφές ρατσισμού, όπως ο ρατσισμός προς τους μετανάστες.

Προϋποθέσεις για την ορθή λειτουργία της πληροφόρησης:

• Να μην είναι ο Τύπος, έντυπος και ηλεκτρονικός, αιχμάλωτος οργανωμένων κομματικών συμφερόντων και υποταγμένος σε μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
• Να εφαρμόζεται ο κώδικας δεοντολογίας που πρέπει να χαρακτηρίζει την ειδησεογραφία και τους λειτουργούς της (σεβασμός στην αντικειμενικότητα, διασταύρωση πηγών, ηθική και επαγγελματική ακεραιότητα…)
• Να τεθούν αρχές στη λειτουργία του διαδικτύου, προκειμένου να μην είναι ανεξέλεγκτη, ανυπόστατη, μεροληπτική ή και προπαγανδιστική η πληροφόρηση μέσω αυτού. Κύρια αρχή είναι η ύπαρξη δημοσιογραφικών πηγών στις οποίες οι συμμετέχοντες να αρθρογραφούν ενυπόγραφα.
• Να λειτουργούν ανεξάρτητες εποπτικές αρχές (όπως το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο) που θα ελέγχουν την αξιοπιστία και την ποιότητα της προβαλλόμενης πληροφόρησης
• Να έχουν όλοι οι πολίτες πρόσβαση στην πληροφόρηση και στα μέσα της
• Να υπάρχει πνευματική ωριμότητα από τους πολίτες, προκειμένου να απαιτούν καλύτερη και πιο ποιοτική πληροφόρηση.