Παρουσίαση/Προβολή

(0601702263) -  ΕΥΘΥΜΙΑ ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ

Περιγραφή Μαθήματος

 

Ξεκινάμε με ένα τραγούδι...

 

 

 

 

Για του αρχαίους Έλληνες, η Οδύσσεια  ήταν έργο της διάνοιας του Ομήρου, που θεωρούνταν αξεπέραστη, και συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της εικόνας των Ελλήνων για το παρελθόν τους, στη συγκρότηση του πανθέου των αθανάτων και των σχέσεών τους με τους θνητούς, και στην προβολή προτύπων ανδρικής και γυναικείας αρετής.

Ο Οδυσσέας ξεχωρίζει ανάμεσα στα ηρωικά πρότυπα  χάρη στον "πολύτροπο" χαρακτήρα του, που τον καθιστά πιο προσιτό και ανθρώπινο. Ο ήρωας αυτός και ο νόστος του βρήκαν ιδιαίτερη απήχηση ανάμεσα στους Έλληνες που έφευγαν από την πατρίδα τους για να αποικήσουν άγνωστες γωνιές της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, αλλά και στους ναυτικούς που αρμένιζαν στις θάλασσες αυτές.

Για τον δυτικό κόσμο από την Αναγέννηση και μετά, η Οδύσσεια είναι  ένα πρότυπο περιπλάνησης και επιστροφής στη βάση. Είτε πρόκειται για ταξίδι στους Ωκεανούς, είτε για περιήγηση στο Διάστημα, είτε για εσωτερική αναζήτηση, η περιπλάνηση αυτή έχει κάτι να διδαχθεί από το ταξίδι του Οδυσσέα. 

 

 

 

Εισαγωγή

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

(το σύνολο των γραπτών μνημείων μας)

                     Ποίηση                                                                                                    Πεζογραφία

Επική              Λυρική          Δραματική                            Ιστοριογραφία          Ρητορική        Φιλοσοφία

 

ΈΠΗ : μεγάλα αφηγηματικά ποιήματα   γραμμένα  με δακτυλικό  εξάμετρο                                          

ηρωικό έπος                                           διδακτικό έπος

(Όμηρος)                                                        (Ησίοδος)

 

-Μυκηναϊκά χρόνια (12^ος αι. π.Χ.) →Γεωμετρικά χρόνια (8^ος αι π.Χ.)

-Συλλογικά δημιουργήματα, εμπνευσμένα από τους Θεούς

-Ιωνική διάλεκτος με αιολικά στοιχεία

-Συνθέτονταν και τραγουδιόντουσαν από τους αοιδούς με συνοδεία φόρμιγγας/ κιθάρας σε συμπόσια, παλάτια, δημόσιους χώρους επ’ ευκαιρία γιορτών ή αγώνων.

-Αργότερα τα απομνημόνευαν και τα απάγγελαν ρυθμικά οι ραψωδοί κρατώντας ένα ραβδί, -που ταξίδευαν από τόπο σε τόπο.

-Τα θέματά τους ήταν παρμένα από τον Αργοναυτικό, το Θηβαϊκό και τον Τρωικό κύκλο

-Ο Όμηρος, ταξιδιώτης-ποιητής (ραψωδός), κατά την παράδοση τυφλός, Ίωνας στην καταγωγή έγραψε την Ιλιάδα (ιστορία Τρωικού πολέμου, 15693 στίχοι και την Οδύσσεια 12110 στίχοι).

-Τα δύο αυτά έργα καταγράφηκαν με πρωτοβουλία του Σόλωνα ή του Πεισίστρατου τον 6^ο π.Χ. αι. στην αρχαία Αθήνα και έκτοτε απαγγέλλονταν στα Παναθήναια.

-Τα ομηρικά έπη συντέθηκαν τον 8^ο π.Χ. αι., αναφέρονται όμως στον Τρωικό πόλεμο, δηλ. τον 12^ο π.Χ. αι. Περιέχουν πληροφορίες για τον πολιτισμό και τη νοοτροπία και των δύο εποχών και γι’ αυτό δεν μπορούν να θεωρηθούν ασφαλής ιστορική πηγή.

-Η αξία τους όμως, τόσο η λογοτεχνική όσο και η παιδαγωγική είναι τεράστια. Οι αρχαίοι Έλληνες στήριζαν εκεί τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους, ενώ έντονη υπήρξε η επίδρασή τους σ’ όλη τη μεταομηρική λογοτεχνία. Ενέπνευσαν όλους τους δημιουργούς της τέχνης μέχρι σήμερα.

 

Ας συζητήσουμε….

Πόσο εύκολο ήταν για τους αοιδούς να θυμούνται και να επαναλαμβάνουν τόσης μεγάλης έκτασης ποιήματα; Τι τεχνικές χρησιμοποιούσαν; Εσείς σε τι τεχνάσματα στρέφεστε για να αποστηθίσετε μεγάλα κομμάτια;

 

Μερικοί λόγοι που διδασκόμαστε τα ομηρικά κείμενα στο σχολείο:

-Αποτελούν τα πρώτα κείμενα όλης της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

-Αντανακλούν την ιστορική περίοδο που έχουν συντεθεί.

-Διασώζουν στοιχεία πολιτισμού παλαιότερων εποχών.

-Αναδύουν αξίες και προβλήματα και του σύγχρονου ανθρώπου.

-Έχουν μοναδική λογοτεχνική αξία (αξιόλογη αφηγηματική τεχνική και εκφραστικούς τρόπους).

-Επιβιώνουν στη σύγχρονη λογοτεχνία (ομοιότητες με τα δημοτικά τραγούδια).

-Αποτελούν συναρπαστικό ανάγνωσμα.

 

 

 

Πρέπει να ξέρετε να απαντάτε στις ερωτήσεις:

1.Ποια τα είδη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας;

2.Τι ονομάζουμε έπος και ποια τα είδη του;

3.Ορισμός και χαρακτηριστικά του έπους

4.Σε ποια χρονική περίοδο της αρχαιότητας αναπτύχθηκε το έπος; Πώς συντέθηκαν;

5.Τι γνωρίζετε για τους αοιδούς;

6.Ποια η διαφορά τους από τους ραψωδούς;

7.Τι γνωρίζετε για τον Όμηρο;

8.Ποια είναι τα ομηρικά έπη, το περιεχόμενο και η έκτασή τους;

9.Τι πληροφορίες αντλούμε από τα ομηρικά έπη; Μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε σαν αναμφισβήτητη ιστορική πηγή;

10.Ποια η αξία και η επίδραση των ομηρικών επών;

11.Η καταγραφή των ομηρικών επών

12.Η Διαίρεση της Οδύσσειας 

 

 

 

 Πως διαβάζουμε

Η Οδύσσεια είναι αρχαία ελληνική λογοτεχνία, άρα την μελετάμε με την τεχνική της λογοτεχνίας. Δεν αποστηθίζουμε το κείμενο απέξω, αλλά προσέχουμε πολύ στην ανάλυση για να ανακαλύψουμε τα μυστικά του.

 

ΚΡΑΤΑΜΕ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΟΣΑ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ, ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΥΜΕ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ .

Η μελέτη μας χωρίζεται στα παρακάτω στάδια

 

1. ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ:διαβάζουμε με προσοχή το κείμενο και μπορούμε να το αναδιηγηθούμε με δικά μας λόγια. προσέχουμε τον χρόνο, τον τόπο, τα πρόσωπα, τη δράση του;, τους σκοπούς, τα συνδέουμε με τσ προηγούμενα.
2. ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ:με τη βοήθεια των σημειώσεων του βιβλίου, μαθαίνουμε για κάποια άτομα ή θεσμούς
3. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ:ψάχνουμε μέσα στο κείμενο στοιχεία που αποδεικνύουν τον πολιτισμό και τηνεξέλιξη των αρχαίων 9 αρχιτεκτονική, ναυσιπλοία, εμπόριο, υλικά αντικείμενα...)
4. ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:είναι ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι της ανάλυσης. βλέπουμε πως σκέφτονταν και τι πίστευαν οι αρχαίοι έλληνες και το συγκρίνουμε με το σήμερα και τον δικό μας κόσμο ( θρηκεία, οικογένεια, φιλοπατρία, ηρωισμός, ...) Κάποια στοιχεία και αξίες βλέπουμε ότι παραμένουν μέχρι σήμερα στην κουλτούρα μας και αυτά λέγονται διαχρονικά
5. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ:προσέχουμε τι σκέφτονται, πως αισθάνονται αι τι πιστεύουν οι ήρωές μας (ΒΛ.ΠΑΡΑΚΑΤΩ )
6. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ:προσέχουμε τον τρόπο που ο Όμηρος γράφει. ποιες τεχνικές χρησιμοποιεί, πως καταφέρνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη του ( εικόνες, παρομοιώσεις, τυπικά επίθετα, αφηγηματικοί τρόποι, αφηγηματικές τεχνικές - ΒΛ.ΠΑΡΑΚΑΤΩ)
7. Ελέγχουμε τις σημειώσεις του βιβλίου
8. Κάνουμε τις ασκήσεις μας.

Τι μας ζητάνε στα διαγωνίσματα...

Στον κλάδο των Αρχαίων Ελληνικών Κειμένων από Μετάφραση δίνεται διδαγμένο κείμενο (20-30 στίχων) σε φωτοτυπία και οι μαθητές/τριες καλούνται να απαντήσουν σε τρία θέματα:
1. Το πρώτο θέμα αναφέρεται στην κατανόηση του κειμένου και αναλύεται σε δύο ισοδύναμα υποερωτήματα. Με αυτό ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών/τριών:α) είτε να εντοπίζουν στο κείμενο ορισμένες πληροφορίες, όπως τα πρόσωπα, τον χώρο, τον χρόνο,το σκηνικό, το κοινωνικό πλαίσιο, το πρόβλημα που απασχολεί τα πρόσωπα, κατευθύνει τη δράση τους κ.τ.λ., τεκμηριώνοντας την άποψη τους με στοιχεία του κειμένου,
β) είτε να αναγνωρίζουν τα βασικά θέματα ή τις ιδέες που προκύπτουν από το κείμενο. Το συγκεκριμένο θέμα βαθμολογείται με οκτώ (08) μονάδες (4+4).
2. Το δεύτερο θέμα αναφέρεται σε ζητήματα δομής του κειμένου και μπορεί να αναλύεται σε δύο ισοδύναμα υποερωτήματα όπως:
α. Χωρισμός σε μικρότερες ενότητες με κριτήρια αφηγηματικά ή θεματικά και απόδοση πλαγιότιτλων.
β. Εντοπισμός και αξιολόγηση του ρόλου των εκφραστικών τρόπων, αφηγηματικής και περιγραφικής τεχνικής:
- οπτική της αφήγησης (πρωτοπρόσωπη, τριτοπρόσωπη, μικτή)
- διάλογος, μονόλογος, ειρωνεία, σχόλιο
- λειτουργία του χρόνου (στοιχεία προοικονομίας, χρονικές αναδρομές, επιτάχυνση και επιβράδυνση)
- σχήματα λόγου (παρομοίωση, μεταφορά κ. ά.)
Το δεύτερο θέμα βαθμολογείται με έξι (06) μονάδες (3+3).
3. Το τρίτο θέμα μπορεί να αναλύεται σε δύο ισοδύναμα υποερωτήματα με τα οποία οι μαθητές/τριες καλούνται:
α) να χαρακτηρίζουν πρόσωπα, λαμβάνοντας υπόψη  δράσεις, συναισθήματα. αξίες, ιδέες.
β) να βρίσκουνκαι να αξιολογούν στοιχεία πολιτισμού που εντοπίζονται στο κείμενο (θεσμοί, ήθη και έθιμα, αξίες, ιδέες, οικονομία, υλικά αγαθά, κ.ά.), να συνδέουν στοιχεία του κειμένου με τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Το τρίτο θέμα βαθμολογείται με έξι (06) μονάδες (3+3).

 

 

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου 2025