Οι λειτουργίες της γλώσσας: αναφορική και ποιητική λειτουργία
- Αναφορική (λογική, πληροφοριακή) :Είναι η λογική χρήση της γλώσσας· εκφράζει τον πραγματικό κόσμο και την αντίληψη που έχουμε γι” αυτόν.
Π.χ. Ο Περικλής εδραίωσε την αθηναϊκή δημοκρατία.
- Ποιητική (συγκινησιακή) :Η πράξη επικοινωνίας αναφέρεται όχι στην πληροφόρηση ,αλλά στο ίδιο το μήνυμα και ενδιαφέρεται για τη μορφή, την αισθητική του μηνύματος. Απευθύνεται στο συναίσθημα.
Χαρακτηριστικά της: η συνυποδήλωση /μεταφορά, οι ήχοι, οι επαναλήψεις, το μέτρο, ο ρυθμός κλπ.
- Στην επικοινωνιακή πράξη απαιτούνται:
- ο πομπός: αυτός που στέλνει την πληροφορία, ο ομιλητής.
- ο δεκτής: αυτός που λαμβάνει το μήνυμα.
- το μήνυμα: η πληροφορία, η είδηση.
| ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ | |
| Αναφορική/ δηλωτική λειτουργία | 1) Αφορά την πληροφόρηση, το περιεχόμενο του μηνύματος που μεταφέρει ο πομπός στον δέκτη, το ενδιαφέρον δηλαδή, εντοπίζεται στο τι λέει ο πομπός
2) Σκοπός: η πληροφόρηση του δέκτη 3) Χρησιμοποιείται με λογικό τρόπο 4) Οι λέξεις διατηρούν την κυριολεκτική τους σημασία 5) Το περιεχόμενο του μηνύματος παρουσιάζεται με αντικειμενικότητα 6) Η λειτουργία αυτή της γλώσσας εντοπίζεται κυρίως στην επιστήμη, σε ενημερωτικά κείμενα
|
| Ποιητική/Μεταφορική/ Συνυποδηλωτική λειτουργία | 1) Αφορά όχι την ίδια την πληροφόρηση αλλά τη μορφή της, τους εκφραστικούς τρόπους που χρησιμοποιεί ο πομπός .Το ενδιαφέρον δηλαδή, εντοπίζεται στο πώς λέει κάτι ο πομπός
2) Η γλώσσα χρησιμοποιείται με συγκινησιακό τρόπο, ο πομπός απευθύνεται στο συναίσθημα του δέκτη 3) Σκοπός: η πρόκληση συγκίνησης 4) Γίνεται μεταφορική χρήση λέξεων 5) Το περιεχόμενο του μηνύματος παρουσιάζεται με υποκειμενικότητα 6) Αυτή η λειτουργία της γλώσσας εντοπίζεται κυρίως στη λογοτεχνία
|
Πιθανές ερωτήσεις και απαντήσεις:
α) Να αναγνωρίσετε τη λειτουργία της γλώσσας του κειμένου και να αιτιολογήσετε την επιλογή του συγγραφέα / ή και τι πετυχαίνει με αυτή;
Απάντηση: «Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί κατά βάση την ... λειτουργία της γλώσσας, δηλαδή χρησιμοποιεί τις λέξεις με την ... σημασία τους, απευθυνόμενος στην... λειτουργία του ανθρώπου. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι οι λέξεις....
Και αυτή η επιλογή οφείλεται στην πρόθεσή του να προσδώσει στο λόγο του... / ή Και με αυτή του την επιλογή πετυχαίνει να προσδώσει στο λόγο του ...»
β) Να αναγνωρίσετε ποιες λέξεις από τις παρακάτω χρησιμοποιούνται με τη δηλωτική και ποιες με την συν-υποδηλωτική τους σημασία.
Απάντηση: «Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται με τη δηλωτική / ή με την συν-υποδηλωτική τους σημασία είναι....»
γ) Να χρησιμοποιήσετε τις παρακάτω λέξεις με τη δηλωτική τους / ή την συν-υποδηλωτική τους σημασία.
Απάντηση: Ο μαθητής σε αυτή την άσκηση πρέπει να φτιάξει παραδείγματα στα οποία θα χρησιμοποιεί την καθεμιά από τις λέξεις αυτές με τη δηλωτική τους ή την συν-υποδηλωτική τους σημασία, ανάλογα με το τι ζητάει η άσκηση.
( Πηγή: Βασίλης Πρασσάς, Θεωρία και Πράξη, Έκφραση-Έκθεση Γ΄ Λυκείου, εκδόσεις Κοκοτσάκης