Ενότητα 5η Η ελεημοσύνη βασίλισσα των αρετών

 

Ἀγαπητοί, μὴ γινώμεθα τῶν ἀλόγων θηριωδέστεροι.

Αγαπητοί, ας μη γίνουμε αγριότεροι από τα ζώα.

Ἐκείνοις πάντα κοινὰ καὶ οὐδὲν τοῦ ἄλλου πλέον ἔχει·

Σ’ εκείνα όλα είναι κοινά και κανένα δεν έχει περισσότερα από τα άλλα·

σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος,

εσύ όμως αν και είσαι άνθρωπος, γίνεσαι πιο άσπλαχνος από τα θηρία,

μυρίων πενήτων τροφὰς μιᾷ κατακλείων οἰκίᾳ.

κλείνοντας ερμητικά σε ένα σπίτι όσα τρόφιμα θα αρκούσαν για να θρέψουν αμέτρητους φτωχούς.

Καίτοι γε οὐχ ἡ φύσις ἡμῖν μόνη κοινή,

Και βέβαια, δεν είναι μόνο η φύση μας κοινή,

ἀλλὰ καὶ ἕτερα πλείονα·

αλλά και άλλα περισσότερα·

οὐρανὸς κοινὸς καὶ ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες καὶ ἀὴρ καὶ θάλασσα καὶ γῆ καὶ ζωὴ καὶ τελευτὴ καὶ γῆρας καὶ νόσος καὶ ὑγεία καὶ χρεία τροφῆς καὶ ἐνδυμάτων.

κοινός είναι ο ουρανός και ο ήλιος και η σελήνη και τα αστέρια και ο αέρας και η θάλασσα και η γη και η ζωή και ο θάνατος και τα γηρατειά και οι αρρώστιες και η υγεία και η ανάγκη τροφής και ρούχων.

Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον

Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο

τοὺς ἐν τοσούτοις κοινωνοῦντας ἀλλήλοις

αυτοί που μοιράζονται τόσα πολλά μεταξύ τους

ἐν τοῖς χρήμασιν οὕτως εἶναι πλεονέκτας,

στα χρήματα να είναι τόσο πλεονέκτες,

καὶ τὴν αὐτὴν μὴ διατηρεῖν ἰσονομίαν;

και να μη διατηρούν την ίδια ισονομία;

Ὁ γὰρ θάνατος τῆς μὲν ἀπολαύσεως ἀπάγει,

Γιατί ο θάνατος απομακρύνει από την απόλαυση

πρὸς δὲ τὰς εὐθύνας ἄγει.

και οδηγεί στην τιμωρία.

Ἵν’ οὖν μὴ τοῦτο γένηται,

Για να μη γίνει κάτι τέτοιο,

πολλῇ χρησώμεθα τῇ ἐλεημοσύνῃ.

ας εφαρμόσουμε την ελεημοσύνη.

Αὔτη γάρ ἐστιν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν,

Γιατί αυτή είναι η βασίλισσα των αρετών,

ἥ καὶ ἑξαιρήσεται ἡμᾶς τῆς τιμωρίας.

η οποία θα μας απαλλάξει από την τιμωρία.

Τὰ περιττὰ δὴ ποιήσωμεν χρήσιμα,

Ας κάνουμε τα περιττά χρήσιμα,

τὸν πολὺν προέμενοι πλοῦτον,

αφού παραμερίσουμε τον πολύ πλούτο,

καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως,

και την ημέρα της κρίσεως,

κἄν μυρία ὧμεν πεπλημμεληκότες,

ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει πολλά παραπτώματα

ὁ Θεὸς μεταδώσει συγγνώμης ἡμῖν.

ο Θεός θα μας συγχωρήσει.

Ἰωάννης Χρυσόστομος, Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ Προφήτου Δαυΐδ, PG 55, 517-518 (διασκευὴ) © Ελληνικός Πολιτισμός -  Γ. Παπαθανασίου

 

Παράλληλα κείμενα

Στο παρακάτω απόσπασμα εκθειάζεται η ελεημοσύνη, γιατί μας φέρνει πιο κοντά στον Θεό.

 

Κείμενο

Ὁ Χριστὸς πλούσιος ὤν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουργού καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν. Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾷ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρτωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ῥύσεται φῶς τοὺς φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλανθρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ’ αὐτοῖς δανεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομώντος εἰπὼν· Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν.

(Ἀθανάσιος ὁ Μέγας, 27.196.29-38ς ὁ Μέγας, 27.196.29-38)

 

 

Μετάφραση

Ο Χριστός, ενώ ήταν πλούσιος πτώχευσε, για να ελεήσουμε και εμείς τους φτωχούς σαν αδερφούς του Δημιουργού μας και κριτή. Και ποιο είναι το κέρδος της αγάπης προς τους φτωχούς; Σε μια δύσκολη ημέρα ο Κύριος θα τον σώσει. Και φανερώνει την ημέρα της Κρίσης που φέρνει πόνους και βάσανα για τους αμαρτωλούς. Θα σώσει ο Κύριος ως φως αυτούς που αγαπούν τους φτωχούς. Γιατί χρωστάει φιλανθρωπία σ' αυτούς, επειδή ο ίδιος δανείστηκε την ελεημοσύνη από αυτούς και μέσω του Σολομώντα είπε: Εκείνος που ελεεί το φτωχό δανείζει το Θεό.

 

 

 

Ερωτήσεις –Εργασίες 4

Α. Κατανόησης

  1. Τι έχουν ως ιδιοκτησία τα άλογα θηρία και τι οι άνθρωποι;
  2. Ποια κοινά στοιχεία έχουν οι άνθρωποι; 
  3. Ποιο παραλογισμό στην ανθρώπινη συμπεριφορά εντοπίζει ο Χρυσόστομος;
  4. Τι αποτελεί ο θάνατος για τους ανθρώπους;
  5. Για τι λογοδοτούν οι άνθρωποι την ημέρα της κρίσεως; Ποιο είναι το ελαφρυντικό τους;
  6. Σε ποιες πρακτικές παροτρύνει ο Χρυσόστομος τους χριστιανούς;

Πολύ καλές και οι ερωτήσεις του βιβλίου (4 οπωσδήποτε)

Β. Ερμηνείας- Κρίσεως

  1. Βρείτε σε έντυπο ή ηλεκτρονικό λεξικό τη σημασία των λέξεων :ελεημοσύνη, άλογος, άτοπον, πένης-πενία, ισονομία, ευθύνη, αρετή, συγγνώμη, ημέρα της κρίσεως, αλληλεγγύη
  2. Να συσχετίσετε το κείμενο με τη βιογραφία και το έργο του Χρυσοστόμου
  3. Να καταγράψετε παραδείγματα ελεημοσύνης/αλληλεγγύης  στη σύγχρονη κοινωνική καθημερινότητα και τους λόγους που οδηγούν σε τέτοιες πρακτικές

Γ. Λεξιλογικές (άγω)

Να αντιστοιχίσεις τους ορισµούς µε την κατάλληλη λέξη από τις παρακάτω: αγέλη,άγηµα, αγώγι, αγώγιµος, κατάγω, µυσταγωγία, ξεναγός, οχηµαταγωγό, συνάγω, συναξάρι

αυτός που είναι εύκολος στη µεταφορά (1)___________          κοπάδι ζώων (2)___________

τµήµα στρατού (3)___________      επιτυγχάνω, καταφέρνω, οδηγώ προς τα κάτω (4)___________

συγκεντρώνω, µαζεύω (5)___________     αυτός που οδηγεί τους ξένους (6)___________

θρησκευτική τελετή µε έντονα µυστηριακό χαρακτήρα (7)___________

διήγηση που αναφέρεται στο βίο και στο µαρτύριο αγίου ή µάρτυρα (8)___________

το πλοίο που µεταφέρει οχήµατα (9)___________

η διαδροµή που κάνει κάποιος για να µεταφέρει κάποιον ή κάτι (10)________  

 

Δ. Γραμματικές

  1. Να κλιθούν: θηρίου, πενήτων, τροφὰς, φύσις, ἀστέρες, ἀὴρ, χρεία, ἐνδυμάτων, πλεονέκτας, πλοῦτον, ἡμέρᾳ

Ποια άλλα ουσιαστικα του κειμένου  κλίνονται σαν αυτά;

  1. Κατακλείων: να σχηματίσετε το γ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής και υποτακτικής όλων των χρόνων και φωνών
  2. Κόπτω- κόπτομαι: απαρέμφατα όλων των χρόνων
  3. Παιδεύω-παιδεύομαι: μετοχές όλων των χρόνων

Ε. Συντακτικές

Να βρεθούν: υποκείμενα των ρηματικών τύπων

 

  1. σὺ δὲ ἄνθρωπος  ὤν,  θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος,  μυρίων πενήτων τροφὰς  κατακλείων  μιᾷ  οἰκίᾳ.
  2. οὐχ ἡ φύσις ἡμῖν μόνη κοινή <ἐστί>
  3. ἄτοπον <ἐστί>  τοὺς κοινωνοῦντας ἀλλήλοις ἐν τοσούτοις ἐν τοῖς χρήμασιν οὕτως  εἶναι  πλεονέκτας, καὶ τὴν αὐτὴν μὴ διατηρεῖν ἰσονομίαν.

Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι υπογραμμισμένες λέξεις

Ἀγαπητοί, μὴ γινώμεθα τῶν ἀλόγων θηριωδέστεροι

οὐχ ἡ φύσις ἡμῖν μόνη  κοινή <ἐστί>

Ὁ γὰρ θάνατος τῆς μὲν ἀπολαύσεως ἀπάγει, πρὸς δὲ τὰς εὐθύνας ἄγει.

ὁ Θεὸς μεταδώσει συγγνώμης  ἡμῖν.

Αὔτη γάρ ἐστιν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, ἥ καὶ ἑξαιρήσεται ἡμᾶς τῆς τιμωρίας.

Τὰ περιττὰ δὴ ποιήσωμεν χρήσιμα